13.4.2026 r. zacznie obowiązywać część przepisów ustawy z 18.12.2025 r. o zmianie ustawy o
systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26). Mowa tu
m.in. o regulacjach, które precyzują zasady utraty zasiłku chorobowego oraz wprowadzają definicję
pracy zarobkowej.
Zgodnie z nowymi przepisami utrata prawa do zasiłku chorobowego, nawet za cały okres zwolnienia z
pracy, następuje w dwóch sytuacjach. Są nimi:
wykonywanie pracy zarobkowej;
podejmowanie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia.
Nowelizacja art. 17 ustawy z 25.6.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego
w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 501) wprowadza definicje legalne:
praca zarobkowa – to każda czynność o charakterze zarobkowym, z wyłączeniem czynności
incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne
okoliczności. Ustawa zastrzega, że istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.
Oznacza to, że pracownik nie straci zasiłku, jeśli np. musi podpisać pilny dokument urzędowy.
Nie może być jednak zmuszany do wykonywania obowiązków pracowniczych,
aktywność niezgodna z celem zwolnienia – to działania utrudniające lub wydłużające proces
leczenia. Kluczowe jest jednak ustawowe wyłączenie, gdyż za taką aktywność nie uważa
się zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w
okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.
Pracownik zyskuje pewność prawną, że samodzielne wyjście po żywność, leki czy wizyta u bliskiej
osoby wymagającej pomocy nie staną się podstawą do odebrania mu środków do życia, o ile nie stoją
w sprzeczności z zaleceniami lekarskimi.
Kontrole pracowników na L4
Nowelizacja precyzuje zasady przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień
lekarskich, zarówno przez ZUS, jak i przez pracodawców. Zgodnie z art. 68a ZasiłkiU kontrola ma być
dokonywana w miarę potrzeb, bez ustalania z góry stałych jej terminów, co ma zapobiegać jej
fikcyjności. Musi odbywać się z wykorzystaniem środków adekwatnych i proporcjonalnych, z
poszanowaniem prywatności osoby kontrolowanej oraz innych domowników. Przepisy zakazują
działań, które mogłyby pogorszyć stan zdrowia kontrolowanego lub zakłócić proces leczenia.
Czynności kontrolne mogą być prowadzone w miejscu zamieszkania, pobytu, pracy lub prowadzenia
działalności gospodarczej. Kontrolujący ma prawo wstępu do tych miejsc, legitymowania osoby oraz
żądania wyjaśnień. Z każdej kontroli sporządza się protokół, do którego osoba kontrolowana ma
prawo wnieść zastrzeżenia w terminie 7 dni.
Adwokat Łukasz Giza