Zgodnie z art. 206 KC, każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Sąd wskazał, że uprawnienie to jest konsekwencją przyjętej w art. 195 KC koncepcji prawa współwłasności, jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom. Niepodzielność prawa wyraża się w tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy. W konsekwencji z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, że korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem. Zaś niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie oznacza, że współwłaściciel posiadający rzecz przejmuje ją w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień.
Możliwe jest jednak stwierdzenie posiadania całej rzeczy przez współwłaściciela wyłącznie dla siebie i z wolą odsunięcia od realizacji praw do tej rzeczy innych współwłaścicieli. W uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 21.1.2026 r., II CSKP 416/24, wyjaśniono, że dla stwierdzenia takiego skutku jest niezbędne, aby powołujący się na to współwłaściciel udowodnił, że rozszerzył zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 KC i uzewnętrznił tę zmianę wobec współwłaścicieli. Chodzi tu o wykazanie konkretnych faktów potwierdzających rzeczywiste przejęcie praw i obowiązków innych współwłaścicieli, i to sposób pozwalający im dostrzec tę zmianę. Sam fakt posiadania nieruchomości i zarządzania nią nie wystarcza do wykazania przesłanek zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości.
W ww. postanowieniu SN stwierdził, że współwłaściciel staje się samoistnym posiadaczem udziału we współwłasności nieruchomości o charakterze prowadzącym do zasiedzenia dopiero wtedy, gdy nastąpi jawna dla otoczenia i pozostałych współwłaścicieli zmiana kwalifikacji posiadania. Musi wynikać z niej, że współwłaściciel posiadający rzecz rozszerzył zakres swojego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 KC. Ustalenie istnienia i treści zamiaru władania rzeczą dla siebie, z wszystkimi odcieniami woli, wymaga uwzględnienia nie tylko zewnętrznych, zamanifestowanych przejawów posiadania, lecz również dalszych faktów, chociażby takich jak wypowiedzi posiadacza wobec otoczenia, czy wystąpienia wobec organów. W sprawie o zasiedzenie udziału we współwłasności uzewnętrznienie tej zmiany musi nastąpić wobec innych współwłaścicieli, gdyż skutkiem zmianę woli, a więc elementu subiektywnego, może być utrata praw przez pozostałych współwłaścicieli. W konsekwencji o posiadaniu samoistnym współwłaściciela nieruchomości nie przesądza sam fakt samodzielnego wykonywania uprawnień i ponoszenia ciężarów związanych z korzystaniem z nieruchomości, a nawet pokrywanie przez niego kosztów remontów i modernizacji.
Łukasz Giza, Adwokat